عشق و ازدواج

سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

آخرین مطالب

روانشناسی ازدواج

انتخاب همسر، انتخاب شریک همیشگی زندگی، نیمه گمشده، همه ما با این عبارات آشنا هستیم. تقریبا برای همه ما مهمترین رویداد زندگی، انتخاب همسر ایده آل است. بدین منظور افزایش آگاهی و بهبود توانایی افراد در انتخاب شریک زندگی شان، مقوله مهمی است که روانشناسی ...

راهنمای انتخاب گردنبند عروسی

گردنبند عروسی یک از قسمت های مهم و جذاب مراسم عروسی است و در هر عکسی که در مراسم عروسی می گیرید گردنبند عروسی نیز وجود دارد ، در این مطلب ما به شما نشان می دهیم که چگونه یک گردنبند شیک و مناسب را برای مراسم عروسی خود انتخاب کنید ، با ما باشید در ادامه مطلب ...

خورشت بامیه ؛ طرز تهیه کامل خورشت بامیه

در اواسط پخت بامیه و نمک و زرد چوبه و رب را به آن اضافه کنید. بامیه را تاحدی بپزید که له نشود. لیمو عمانی را با پوست قطعه قطعه کرده و ... برای پخت خورش بامیه لذیذ و دلچسب با آشپزخانه پیتای همراه ما باشید.

چه کسانی را به عنوان ساقدوش انتخاب کنیم

برای عروس ها در سرتاسر دنیا ، انتخاب ساقدوش عروس در هنگام برنامه‌ریزی برای عروسی رویایی شان یک اولویت مهم است . اما قبل از اینکه شما به ساقدوش عروسی خود پیشنهاد کنید ، توصیه می‌کنیم که این کار ها را انجام دهید تا واقعا ً درک کنید که چه کسی در این موقعیت خاص کنار شما می‌ایستد تا انتخاب مناسبی در دراز مدت باشد . برای کمک به ارتباط دادن شما با تیم ساقدوش هایتان ، ما چند نکته مهم برای شما گردآوری کرده‌ایم ...

آتلیه عروس

وقتی که نوبت به عروسی و مراسم ازدواج می رسد ما همیشه دنباله این هستیم که عروسی و ازدواج خود را تمام کمال به صورت عالی برگذار کنیم ، یکی از قسمت های مهم هر عروسی که عروس و داماد بهش توجه می کنند انتخاب آتلیه عروس خوب هستش تا بتوانند لحظات نابی که در مراسم عروسیشان رخ می دهد رو به تصویر بکشن و تا اخر عمر از بهترین خاطرات عروسی و ازدواجشان عکس های خیلی شیک و زیبایی به جا بزارن ...

حتما بخوانید

برنامه زیبایی عروس

بخشی از برنامه زیبایی شما وجود دارد که درست قبل از عروسی شروع نمی‌شود . بنابراین مانند تمام جنبه‌های دیگر عروسی ، برنامه پیش رو را با برنامه زمانی زیبایی عروسی خود برنامه‌ریزی کنید تا قدم به قدم چهره و زیبایی شما انجام شود ...

انسان شناسی و فرهنگ

زیبایی و زیبایی طلبی بخشی از تمایلات انسانی برای کسب تعالی جسمانی است. اما این میل طبیعی همواره با رویکردها و دیدگاه های مختلفی تحلیل شده است. تا پیش از عصر روشنگری جسم به عنوان بخشی از عالم مادی مورد انتقاد و بی توجهی قرار می گرفت یا حتی توصیه می شد برای تعالی روح ،افراد ریاضت ها و آسیب های بدنی را متحمل شوند ...

جدیدترین ترند های عروسی

سال نو تقریبا ً به ما بستگی دارد و طیف وسیعی از موضوعات عروسی ، رنگ ، طرح و گرایش‌ها جدید را در بر می‌گیرد . ما با گپ زدن با زوج‌های ایرانی برای آنچه که آن‌ها برای ازدواجشان دوست دارند و آنچه که می‌خواهیم در سال ۲۰۱۹ شاهد آن باشیم صحبت کرده ایم . عناصر لوکس و لحظات خصوصی قطعا ً چیزهایی هستند که به دنبال آن هستند ، در حالی که شخصی سازی شده و آرایش طبیعی به هیچ جایی نمی‌رود . با ما باشید در ادامه مطلب تا جدیدترین ترند های عروسی سال 2019 را به شما نشان بدهیم ...

نکات کلیدی در انتخاب کفش عروسی

یک کفش عروسی مناسب می تواند هم با لباس عروس ست شود و هم یک مراسم عروسی کامل را داشته باشد به همین خاطر کفش های عروسی یکی از آخرین مورد هایی است که در برنامه ریزی عروسی سازماندهی می شود چون یک عامل مهم در نگاه عروس است به همین دلیل شما باید کفش عروسی را انتخاب کنید که تناسب با همه نیاز های عروسی شما داشته باشد ...

تکنولوژی و فرهنگ

به تکنولوژی باید نگاه بینابینی داشت , "نیل پستمن" خود را جزو منتقدان تکنولوژی می داند (نویسنده کتاب تکنوپولی) در عین حال از ویژگی های مثبت تکنولوژی چشم نمی پوشد به استناد سخن فروید : نمی توانیم بگوییم تکنولوژی برای ما چیزهای لذت بخش نداشته است ، ما در این مطلب درباره تکنولوژی و فرهنگ با شما صحبت خواهیم کرد ...

گالری ها

دلایل طلاق در ایران

در گذشته های نه چندان دور ازدواج ها پایدارتر و ماندگارتر بودند و کمتر سطح مشکلات به حدی می رسید که به طلاق منجر شود. اما امروزه به علت عدم ثبات اقتصادی، بیماریهای روانی، گسترش رسانه های ارتباطی و .... آمار طلاق بالا رفته است و آن را تبدیل به امری عادی کرده است. زن و شوهر مدام تحت فشار مسائل مالی و دیگر ناسازگاری ها هستند و طلاق را یک راه حل میبینند.

عشق واقعی مردان چگونه است

زمانی که یک مرد عاشق می شود در ابراز علاق کردن به عشقش هیچی هراس یا ترسی ندارد و در همه حال دوست دارد عشق خود را خوشحال و سرحال بیاورد ، نشانه های زیادی وجود دارد تا بفهیمم یک مرد واقعا عاشق شده است و این عشق و احساسی که دارد واقعی است ، ما در این مطلب نشانه های عاشق شدن یک مرد را به شما می گوییم ...

جدیدترین مدل های تزیین ماشین عروس

یک ماشین عروس شیک و زیبا در مراسم عروسی نیازمند یک تزیین شیک و زیبا هستش ، ایده های جالب و جدیدی برای تزیین ماشین عروس وجود دارد که ما در این مطلب آنها را به شما می گوییم ، برای تزیین ماشین عروس روش های متفاوت و جدیدی وجود دارد برای اینکه یک ماشین عروس جذاب داشته باشید ، ما در این مطلب جدیدترین عکس های ماشین عروس و همچنین تزیین ماشین عروس را به شما می گوییم ...

همه چیز درباره سفره عقد

برگزیدن یک سفره عقد برای یک عروسی، چیزی که در هر کادر عکسی همراه همیشگی عروس و داماد است، شاید از مهمترین کارهایی باشد که برای یک مراسم عروسی انجام میشود. انتخاب کردن نوع سفره عقد از بین مدل های مختلف موجود که یا سنتی و یا به سبک امروزی مدرن هستند همیشه انتخاب سختی است ...

آتلیه عروس ارزان

یکی از دغدغه های هر عروس و داماد قرار داد بستن با یک آتلیه عروس ارزان قیمت می باشد که هم از لحاظ قیمت و هم از لحاظ کیفیت عکاسی مناسب باشد ، ما در وبسایت پیتای در سرتاسر ایران لیست قیمت آتلیه های عروس ارزان را در اختیار شما عزیزان قرار می دهیم ، در ادامه مطلب آتلیه های عروس با قیمت مناسب را به شما عروس و داماد های عزیز معرفی می کنیم .

برنامه ریزی برای عروسی

تو نامزد شدی ! تبریک ! ما خیلی خوشحالیم که با سفر برنامه‌ریزی عروسی به شما کمک می‌کنیم . چه در حال حاضر برنامه‌ریزی خود را برنامه‌ریزی کرده‌اید یا قبلا ً در نیمه راه سفر خود هستید ، می‌دانیم که گاهی اوقات عروسی می‌تواند کمی سخت شود . بسیاری از عناصر مختلف برای فکر کردن وجود دارد ، از بودجه شما گرفته ، تا انتخاب تامین کنندگان تان ، برای تصمیم‌گیری در مورد اینکه دوست دارید در کجا به ماه‌عسل بروید ، وجود دارد . برای اینکه کمی ساده‌تر شود ، نگاهی به این می‌اندازیم که زوج‌های جوان به چه ترتیبی تامین کنندگان خود را انتخاب می کنند ، ما امیدواریم که این راهنمای برنامه‌ریزی عروسی شما را در مسیر درست قرار دهد و روز عروسی شما را حتی آسان‌تر کند !